Fot. Materiały LSW

PRAWO

przez Think MICE

Finansowanie organizacji eventu. Zdolność dłużnika do wykonywania zobowiązań (cz. II)

W poprzednim odcinku zaproponowałem przyjrzenie się pojęciu zdolności dłużnika do wykonywania zobowiązań, czyli w praktyce, jego wiarygodności kredytowej. Tym razem, kontynuując tamte rozważania, chciałbym przybliżyć szczegółowe kryteria tej oceny.  

Tak jak wspomniałem ostatnio, ocenę wiarygodności finansowej dłużnika należy prowadzić zadając sobie pytania, co może się zdarzyć, gdy organizator eventu nie spełni oczekiwań sponsora, a środki powierzone mu przez sponsora zostaną zużyte niewłaściwie. W jaki sposób sponsor będzie wtedy realizował swoje roszczenia względem organizatora? Jak zabezpieczy swoje interesy majątkowe, aby uzyskać realną i pełną rekompensatę, w przypadku gdy event nie zostanie zrealizowany prawidłowo?  Trudno wymienić wszystkie składowe tej oceny, gdyż mogą one być różne, w zależności od indywidualnej sytuacji, w jakiej znajduje się sponsor oraz specyfiki danego zlecenia. Poniżej wymienię jednak kilka najważniejszych elementów – takich, które pomogą rozpocząć analizę w większości przypadków:  

wartość majątku posiadanego przez dłużnika (organizatora). Istotne jest czy dłużnik posiada majątek, który stanowi realne zabezpieczenie zaciąganych przez niego zobowiązań. Oczywiście suma bilansowa, wartość aktywów netto, kapitały własne – czyli najogólniej mówiąc pozycje bilansu, które zweryfikuje księgowy i dyrektor finansowy, mają tu znaczenie. Generalnie, im więcej majątku dłużnika nieobciążonego innymi zobowiązaniami, tym lepiej. Majątek dłużnika to nie tylko dobra materialne, czyli rzeczowe składniki majątku. W praktyce znaczną wartość mogą stanowić również niematerialne składniki majątku dłużnika w postaci: praw do znaków towarowych, praw z licencji, strumieni należności, wierzytelności innego rodzaju etc. W ocenie czy dłużnik posiada istotny majątek należy brać pod uwagę wszystkie te składniki, pamiętając, że nie wszystkie z wyżej wymienionych będą uwidocznione w bilansie. Pozytywna ocena ilościowa majątku dłużnika może jednak nie wystarczyć, aby uzyskać potwierdzenie, że dłużnik wykona lub pokryje wszystkie swoje zobowiązania.

– istotnym jest również pytanie, o jakość majątku dłużnika, który może być dostępny dla wierzycieli. Najtrwalsze i niezużywające się składniki majątku są atrakcyjne, ale z reguły będą trudno zbywalne (jak np. nieruchomości). Z kolei najbardziej atrakcyjne pod względem zbywalności – pieniądze i ich ekwiwalenty (depozyty, lokaty, dłużne papiery wartościowe) są zwykle bardzo „nietrwałe”, czyli najtrudniej uchwytne. Między tego rodzaju ekstremami w majątku dłużnika znajdować się będzie jeszcze cała gama rozmaitych składników, o różnej wartości realnej (w zależności od wieku, specyfiki, lokalizacji, zastępowalności etc.) oraz zbywalności. Mogą one stanowić podstawę do wydania pozytywnej lub negatywnej oceny zdolności organizatora do wykonania zobowiązań jako dłużnik. Przy pozytywnej ogólnej ocenie jakości majątku dłużnika, niezbędne będzie również określenie szczegółowej „ścieżki” i harmonogramu dojścia do zaspokojenia z majątku dłużnika (na wypadek takiej potrzeby). W praktyce chodzi najczęściej o to, aby wierzyciel mógł dochodzić zaspokojenia z majątku swojego dłużnika należnej mu zapłaty (zwrotu środków lub zadośćuczynienia) bez potrzeby angażowania się w (długotrwały) spór sądowy. Aby ułatwić dostęp wierzyciela do majątku dłużnika w praktyce stosuje się szczególnego rodzaju instrumenty prawne, których zasadniczym celem lub skutkiem ubocznym stosowania będzie skrócenie czasu niezbędnego do rozpoczęcia działań egzekucyjnych w stosunku do majątku dłużnika (weksel, akt notarialny poddania się egzekucji zapłaty lub wydania rzeczy, uznany dług, zawarta ugoda, przyjęta i podpisana faktura).

– trzecim ważnym elementem jest pytanie o trwałość masy majątkowej dłużnika w relacji do okresu realizacji roszczeń wierzyciela. W ramach pytania o trwałość majątku dłużnika warto zastanowić się nad kwestią, czy składniki majątku dłużnika są łatwo zastępowalne i które z nich mogą ulec zastąpieniu w rozważanym horyzoncie czasowym. Drugą kwestią jest ocena możliwości szybkiego legalnego (oraz prawdopodobieństwa nielegalnego) transferu majątku dłużnika do innego podmiotu lub podmiotów. O ile w spółkach kapitałowych (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna) ujemne transfery netto z majątku spółki do osób trzecich są prawnie ograniczone, a naruszenie zakazów może rodzić istotne ryzyko osobistej odpowiedzialności osób dokonujących takie czynności, to w innych rodzajach spółek (tzw. nieosobowych: spółce jawnej, komandytowej, partnerskiej) oraz w przypadku działalności osób fizycznych, ograniczenia są mniej intensywne, a przejrzystość finansowa niższa. Wpływ na ocenę trwałości masy majątkowej dłużnika będzie miała też refleksja co do tego, czy dłużnik ma lub może zaciągnąć inne znaczące zobowiązania, zwłaszcza w stosunku do wierzycieli  finansowych (banków), którzy w danym momencie posiadają, uzyskają lub w przypadku jakichkolwiek trudności mogą uzyskać łatwy dostęp do najbardziej atrakcyjnych (wartościowych i płynnych) składników majątku dłużnika. Z wyprzedzeniem, przed innymi wierzycielami.  

Jeśli ocena ilości oraz jakości majątku dłużnika będzie pozytywna, natomiast zachodzić będzie obawa o trwałość tego majątku, czyli dostępność jego atrakcyjnych składników w przypadku zgłoszenia roszczeń wierzyciela, należy rozważyć wykorzystanie instrumentów prawnych, które zapewnią dostępność atrakcyjnych składników majątku dłużnika (lub ich wyodrębnionych grup) w celu uzyskania realnego zaspokojenia praw przez wierzyciela. Wśród takich narzędzi prawnych warto wymienić: zastaw, zastaw rejestrowy, hipotekę, przewłaszczenie (rzeczy lub praw) i cesję na zabezpieczenie (np. należności handlowych, praw do rachunku bankowego etc.). Każdy z tych instrumentów służy zapewnieniu, że niezależnie od upływu czasu, jaki zajmie ustalenie odpowiedzialności dłużnika oraz podjęcie przez wierzyciela egzekucji, określone składniki majątku dłużnika będą dostępne wierzycielowi do uzyskania realnego i pełnego zaspokojenia jego praw.

Jeśli ocena wiarygodności „kredytowej” według powyższych kryteriów, tj. zdolności do wykonywania zobowiązań dłużnika nie wypadnie pozytywnie w którymkolwiek z powyższych obszarów, następnym krokiem powinno być poszukiwanie instrumentów zabezpieczenia ryzyka wierzyciela ze strony osób trzecich. Instrumenty poprawiające zdolność dłużnika do wykonania zobowiązań dostarczane przez osoby trzecie, mogą wyeliminować lub istotnie zredukować ryzyko wierzyciela w stosunku do całości zobowiązań dłużnika, lub tylko wybranych, interesujących nas aspektów. Elastyczność w dopasowaniu instrumentu do ryzyka daje możliwość korzystania z wielu rozmaitych rozwiązań. Do zabezpieczeń udzielanych przez osoby trzecie przejdę w kolejnym odcinku.

Artur Zawadowski
Radca prawny w firmie prawniczej Leśnodorski Ślusarek i Wspólnicy specjalizujący się w sprawach finansowań i zabezpieczeń, sprawach restrukturyzacji, upadłości, doradztwie transakcyjnym w sprawach handlowych oraz inwestycjach prywatnych i giełdowych.

www.lsw.com.pl 
www.lswipblog.pl